Borsa Yatırımcısı için Taktikler

Borsa Yatırımcısı için Taktikler Nelerdir, konu başlıkları ile açıklamaya çalıştım bu haftaki makalemde. 2020 Yılında borsaya çok sayıda yeni yatırımcı geldi.

Özellikle Bist100’ün yükselişe geçtiği dönemde ilk yatırımlarını yaptılar. Şu anda büyük bölümü %20 ile %40 aralığında karlı durumdalar. Çok uzun yıllar piyasada işlem yapanlar çok iyi bilirler, ilk yatırımları kar yazanların borsadaki gelecekleri çok iyi olmaz. Bunun nedeni, borsayı çok kolay sanmaları ve sanki devamlı ne alırsa alsın kar yazacaklarını umarlar. Ancak bu yatırımcılar piyasada olası bir düzeltmede çok büyük bir zarara ve hayal kırıklığına uğrayacaklardır hiç şüphesiz. 

Bu zarar sonucu ise; kendi hatalarını kabul etmeyecekler ve işte kahrolsun patron, kahrolsun regüle edenler, kahrolsun tahta yapıcıları ve hatta hatta sosyal medyada ilgili hisseyi kim ağzına aldıysa onu Spk’ya şikâyet ederek kendi cahilliklerini örtmeye çalışacaklar. Halbuki olası zarardan ya da kârdan sadece kendileri sorumludurlar. 

Borsa Yatırımcısı At Yarışı Mantığı ile Yatırım Yapmamalı

Günümüz yatırımcılarının büyük çoğunluğu sadece hissenin koduna bakarak ya da sadece hisse fiyatına bakarak adeta at yarışı mantığıyla yatırım yaparlar aslında yatırım değil de oyun oynamayı seçerler kumar misali! Diğer taraftan at yarışında bile kupon yapanların birçoğu yarışta koşacak atın daha önceki yarış istatistiklerini ve hatta ilgili at’ın sülalesini çok iyi bilirler.

Borsa Yatırımcısı Ortak Olduğu Şirketi Araştırmalı

Borsa yatırımcısının büyük kısmı ise, asla aldıkları hissenin asıl şirket ismini, ne iş yaptığını ve nereden nereye fiyat değişimine uğradığına bile bakmazlar. Bu şekilde yatırım yapanlar ilkinde kazanırlar şanstır, ikincisinde kazanırlar ve yine şanstır ancak üçüncüsünde tüm kazançları yok olur daha sonra yeniden, yeniden derken sermayeleri tükenir derler ki borsa çok kötü! Ona buna suç atarlar. 

Örnek verecek olursak x şirketinin yıllık cirosu 20 milyon TL, faaliyet kârı sıfır olan bir şirketin piyasa değeri bu yüzden 1 milyar TL olabiliyor! Ya da x şirketinin varlık değeri bile 4 Milyar TL iken piyasa değeri 600 milyon TL olabiliyor. Bunun tek nedeni borsada yatırımcının temel, teknik, gelecek değer analizini bilmemesinden kaynaklıdır. Yatırımcıların cahilliğini kullanan tahta yapıcıları da bu durumu kendi çıkarlarına kullanmasından kaynaklıdır. 

Borsa Yatırımcısı; Şirket nedir, Hisse nedir, Piyasa nasıl işler, Fiyatlar nasıl oluşur sorularına cevap aramalı

Yatırımcının ilk yapması gereken yani borsaya yatırım yapmadan önce şirket nedir, hisse nedir, Piyasa nasıl işler, Fiyatlar nasıl oluşur sorularına cevap aramadırlar. Bir şirketin olması gereken piyasa değeri nasıl hesaplanır? Rasyolar ne işe yarar? Hareketli ortalamalar nedir? diye en temel bilgileri okuyup anlaması gerekiyor. Bunlar zamanla öğrenilecek bilinmesi gereken konulardır. Bu temel bilgileri öğrenmeden sadece deneme amaçlı yatırımınız olsun asla sermayenizin tamamını hisse alımında kullanmayın. 

İşin özü; en az 2-3 yıl piyasayı öğrenmeden takip etmeden yatırım yapmayın çok büyük zararlar ediyorsunuz.

Son dönemlerde çok yatırımcının başına gelen bir olay var piyasada. Yatırımcının arkadaşı, iş arkadaşı ya da herhangi bir tanıdığı arayıp derki işte bak x kişi bu hisseye girmiş çok yükselecekmiş ama sakın kimseye söyleme! Ya da bak benim bir tanıdığım var bana söyledi sadece aman ha kimseye söyleme bu hisse çok gidecekmiş! denilerek söylenen hisseye, ilgi çekilmeye çalışılıyor. Herhangi bir hisse bu şekilde çok rahat bir şekilde ya pazarlanıyor ya da o hissenin tahtasında işlem hacmi arttırılarak tahta yapıcının trade yapması çok kolaylaşıyor. Tabi bu sırada çok sayıda mağdur oluyor hissede. 

Bir düşünün bir tahta yapıcı hisseye gireceğini neden söylesin sizlere?

Tahta yapmanın mantığı şudur. Hisse en düşük fiyatta tutularak o hisse uzun bir süre toplanır ve aynı anda baskılanır. Sonrasında az önce bahsettiğim şekilde ilgi çekilerek tahta yapıcının da desteğiyle çok yüksek fiyatlara çekilerek itinayla sizlere devredilir ve son alıcısı olursunuz hissenin. Sizlere ilk aldığında söylemenin hiçbir mantığı yoktur aksine tahta yapıcı söylerse tahta yapıcı o tahtada batacaktır. Sizlere niye para kazandırsın aklınız alıyor mu? 

Yine yeni sistemde sosyal medya tahta yapıcılarının en fazla kullandığı bir ortam haline gelmiştir. Takma isimlerle yüzlerce hesap adı altında istedikleri hisseyi hareket ettirme avantajına kavuşmuşlardır. Ya da piyasayı koklamak için çok iyi bir ortamdır. Sosyal medyada hisse adı verip de uçacak, kaçacak, tavan yapacak diyenlerden uzak durun arkadaşlar. Ya da sosyal medyada sırf takipçi toplamak için günde on hisse grafiği paylaşıp ve bunlardan mutlaka bir tanesi arttığında ise ben bildim modunda olanlardan itinayla uzak durun. Sonrasında bu kişilerde tahta yapıcılarının paralı kalemleri olurlar paranın yüzü sıcaktır düşüncesiyle. 

Kendi başıma gelen bir olayı anlatayım sizlere. Biliyorsunuz ben sadece temel verilere ve kaynaklı bilgilere dayanarak analizler yapıyordum ve asla ama asla al-sat- tut demiyordum. İlgili hisseleri en düşük fiyattan analiz eder haberlerini paylaşırdım ve üstelik ben uzun vadeli yatırımcıydım yıllar boyunca.

Bu süreçte çok sayıda tahta yapıcı benimle bağlantıya geçerek işte sen bize çalış sana şu kadar para, işte bak beraber tahta yapalım sana bu kadar para, ya da yurtdışından fonlar gel bizimle çalış sana bu kadar para diyerek çok çeşitli tekliflerle geldiler. Ben bunların hiçbirini kabul etmedim ve sonuç şu oldu basında ve sosyal medyada hakkımda algı yapılarak sanki ben kötü niyetli birisi olarak lanse ettirildim. Yine bazıları beni tehdit ettiler ve aynen aktarıyorum binlerce kişiyi kışkırtarak Spk’ya sahte şikayetlerde bulundular.

Nedeni şuydu ben işin kirli tarafında olmuyordum ve beni kendi düzenlerini bozduğumdan dolayı itibarsızlaştırarak etkisiz hale getirmek istiyorlardı. Tabi ki ben zamanı geldiğinde yargı süreçleri bittiğinde açıklama yapacağım belgeleriyle birlikte. 

Tuzaklara Düşmeyin

Bakın arkadaşlar bu işi kendiniz öğrenin ki asla bu türden tuzaklara düşmeyin kendi analizinizi kendiniz yapın. Çok zor değil sadece biraz gayret gösterin ve gerçek anlamda yatırımcı olmaya çalışın. Bu işi öğrenmediğinizde bu piyasa sizi yutacaktır. Hiç hayal kurmayın ve yılların tecrübesine güvenin bu işi öğrenin. 

Borsa Yatırımcısı Ne Yapmalıdır?

Borsa Yatırımcısı olarak Al Sat Tarzından Uzak Durun

İlk yapmanız gereken al sat tarzından uzak durun. Orta ve uzun vadeli yatırımcı olun. Ben 29 yıllık piyasa hayatımda al sat yaparak zengin olmuş ya da ciddi miktarlarda para kazanmış bir yatırımcı görmedim. Çok profesyonel olanlar bile bu piyasada zorlanıyorlar. Bunun nedeni teknolojinin gelişmesi sonucu algoritmik işlemlerin artması kaynaklıdır. Robotlar her traderi çiziyor ve çok terste kalabiliyorlar. 

Sadece Teknik Odaklı Yatırım Yapmayın

Sadece teknik odaklı yatırım yapmayın; unutmayın ki, bir haber ya da para girişi çıkışı tekniği hiç haline getirecektir. Bu yüzden temel ile teknik aynı anda götürülmelidir. 

Borsa Yatırımcısı Sepet Mantığını Uygulamalı

Borsada sepet mantığını uygulayın bu çok önemlidir. Asla tek bir hisseye yatırım yapmayın. Kazanma ihtimaliniz çok düşüktür ve kaybınız büyük olacaktır. En az üç farklı sektörden üç farklı şirket tercihiniz olsun ki kazancınız istikrarlı olsun, kaybınız çok az olsun. Asla tek hissede hırs yapmayın hırs sizi yok eder. 

Paranızın Tamamıyla Borsaya Girmeyin

Yine asla ve asla paranızın tamamıyla borsaya girmeyin genel bir sepetiniz olsun. Örnek olarak %60 hisse, %30 Altın ve %10 nakit gibi bir genel portföyünüz olsun ki olası dalgalanmalardan pozitif yönde yararlanın. Borsa çok düştüğünde altın ve nakitinizi hisseye çevirip yükseldiğinde tekrar altın ve nakite geçebilirsiniz. Bu sayede kazancınız çok daha istikrarlı ve yüksek olacaktır. 

Borsa Yatırımcısı iseniz Uzun Vadeli Yatırımcı Olun

Her zaman söylüyorum uzun vadeli yatırımcı olun diye. Bunun en büyük nedeni kısa vadeli yatırımcı olduğunuzda ve sabrınız olmadığınızda ortada duran bir pastanın sadece bir dilinme razı olup ayrılmak zorunda kalıyorsunuz. Uzun vadeli yatırımcı olduğunuzda ise pastanın tamamını aldığınızda tüm hayatınız değişebiliyor.

Borsada 29 yıldır çok hisse gördüm yıllar içerisinde 10 kat, 20 kat, hatta 100 kat artabilen. Ancak bu oranlarda kazanan bir ya da iki yatırımcı vardır sabırla elinde tutan. Birçok kişi %20 ya da en fazla %100 gördüğünde satmıştır. Bunun en büyük nedeni bir şirketin gelecek değer hesaplamasını bilmemesindendir. Temel analizi bilmiş olsaydı pastanın tamamını alabileceklerdi. Ancak maalesef teknikçiklerin büyük yanlışları oluyor bu konuda. Yani şöyle bir hisse yükseliş trendine giriyor ve hemen başlıyorlar şurada direnç, şurada GAP bıraktı işte RSI çok şişti demeye ve yatırımcı psikolojisidir hemen tedirginlik başlıyor ve yatırımcılar hisseyi satıyor ve bir daha asla alamıyorlar arkasından sadece bakıyorlar. Borsa sadece teknikten ibaret değildir. Temeli olmayanın tekniği olmaz.

Her şey Endeksten İbaret Değildir

Yeni sistemde dikkat edecek olursak endeks genel yönü ile bazı hisselerin ayrıştığını görüyoruz. Bu durum tüm dünyada bu şekilde devam ediyor. Değer yatırımcılığı öne çıkmaya başladı. Şirket bazlı çok sayıda ayrışma yaşıyoruz ve daha da hızlanacak bir süreçtir. Endeks için çok sayıda yorum yapanlar var ancak şunu düşünmüyorlar her şey endeksten ibaret değildir. Hisse bazlı yükselişleri göremeyenler zaten borsacı olamaz! Sadece endeks odaklı yatırım yapanlar bilgi bakımından çok zayıf kişilerdir. 

Viop için ise; tam tersi durumdur endeks odaklı bakmak gerekiyor ancak sadece viop için! İşin özü sadece endeksle yatırım yapanlar acemi kişilerdir.

Piyasayı İyi Anlayın

Piyasada kötü ve olumsuz yorumlar başladığında sizler borsadaki pozisyonunuzu arttırın ve bekleyin sabırla. Ne zaman piyasa ile ilgili olarak çok fazla olumlu yorum yapılıyor o zaman pozisyonunuzu azaltın ve sabırla bu sefer nakit bekleyin. Çok inandığınız uzun vadeli hisseleriniz hariç. Bu durum çok önemlidir çünkü görüyorum ki piyasa yükselirken yatırımcılar alış yapıyor düşerken satış yapıyorlar ve sonuç tabi ki hüsran! Piyasanın tersi yönünde hareket etmeye çalışın göreceksiniz kazanacaksınız. 

Ortak Olduğunuz Şirketi Tanıyın

Aldığınız yani ortak olduğunuz şirketi araştırın inceleyin ne iş yapar? Sektörü nasıl? Bu şirket sektörden daha hızlı büyüyor mu? Ya da bu şirketin nakit yaratma gücü ne kadar? Brüt kâr marjı enflasyonun üzerine çıkabiliyor mu? Satışları artıyor mu? Haberlerini takip edin. En önemlisi de hisse fiyatına değil piyasa değerine bakın! 

Çarpan Oranlarına Bakın

Ülkemiz gelişmekte olan ülkeler içerisinde yer almaktadır. Benzer ülkelerde işlem gören şirketlerin değerleme oranlarına çarpan oranlarına bakın. Aynı sektörden karşılaştırmalar yapın ve çok yakın takip edin. (Rusya, Brezilya, Hindistan, Çin gibi) Tüm dünyada şirket çarpanları ve değerlemeleri çok büyük değişiklikler içerisine girdiğini izlemekteyiz. 

Borsa Yatırımcısı Olarak Bilanço Okumayı Mutlaka Öğrenin

Bilanço okumayı mutlaka öğrenin borsanın temeli bilançodur bunu öğrenmeniz zorunludur. En azından temel noktalarda öğrenmeniz yeterli olacaktır. Vaktinizi sosyal medyada hisse tüyosu aramakla geçireceğinize gerçek anlamda bilgileri okuyun araştırın. Unutmayın ki; tecrübeli ve bilgili arkadaşlar hariç, diğerleri borsada hiçbir bilgisi olmayan safi artistik harekette bulunan şahıslardır. Birçoğu canlı olarak bir şirket sorduğunuzda cevap veremezler bu kişilerden medet ummayın kendiniz öğrenmeye çalışın. 

Büyüyen ve Hikayesi Olan Şirketler Seçin

Ülkemiz borsası gerçekten uzun vadede her zaman kazandıran bir yatırım yeridir. Ancak hayallere ve yanlış yapmaya yer yoktur. Gerçekten yatırımcı mantığıyla hareket edene güzel kazançlar sağlar. Şirketler büyüdükçe sizlerde büyürsünüz aslında konunun özü budur. Bu yüzden büyüyen ve hikayesi olan şirketler seçilmelidir. Hikayesi olmayan şirketin tahtasına, tahta yapıcı bile gelmeyecektir. Tahta yapmak için hikâyeye ihtiyaç vardır. 

Şirketin İşleyişine Bakın 

Diğer üstünde durmak istediğim konu ise şudur. Borsada işlem gören şirketler canlı değildir. Ya da onların patronunu tam olarak temsil etmezler. Genelde yatırımcılarımız hisse düştüğünde şirket için söylemediklerini bırakmazlar bu sadece içinizi dökmeye yarar. Burada hissenin kısa vadeli fiyat hareketlerinden daha çok şirketin işleyişine bakın. 

Suçu Kendinizde Arayın

Ona buna bahaneler bulmak yerine suçu kendinizde arayın önce! Yani içi boş bir şirket hissesini alıp da ve o hisse düşünce kime ne anlatırsınız? Ya da kimin umurunda olur! Şirkete sorsanız ne diyecek Kap’a biz her şeyi ve finansal tablolarımızı zaten yolluyoruz derler! Haklılar mı bu konuda evet haklılar almasaydınız derler. O yüzden şirket seçimi çok önemlidir sizin zarar ya da kar etmeniz hiç kimsenin umurunda olmaz.

Takaslara Bakın Ama Çok Fazla Takılı Kalmayın

Takaslara bakın ama çok fazla takılı kalmayın. Unutmayın ki tahta yapıcı birden fazla aracı kurum kullanıyordur. Siz alım yaptığını düşünürsünüz halbuki farklı kurumdan itinayla malı elinize veriyordur. Ya da tam tersi! Bu sağlıklı bir gösterge değildir.

Yeni Gelişen Sektörleri Araştırın

Bundan sonraki dönemde insan ihtiyaçları nasıl değişiyor? Dünyada hangi sektörler öne çıkıyor? Değişime hangi sektörler ve şirketler giriyor diye mutlaka bakmanız gerekiyor. Portföyünüzde bu türden sektörlere ve şirketlere ağırlık vermeniz yararlı olacaktır. Bazı sektörler eski değerlemeleri göremeyecekler ancak yeni gelişen sektörler çok daha fazla değerleneceklerdir. 

Yazar hakkında

derinhisse