2020 Değişim ve Dalgalanma Yılı

2020 değişim ve dalgalanma yılı olmaya devam edecek! 2019 yılında devamlı olarak bahsettiğim, dünya yeni sistemiyle ilgili görüşüm hala devam ediyor.

2013 yılından itibaren dünya ekonomik sisteminin gerçek anlamda sos verdiği tüm piyasalar ve ülkelerin para musluklarının başındakilerin kabul ettiği bir durumdur. Bu konunun asıl nedeni bana göre bazı sektörlerin dolaşımdaki paradan çok daha hızlı büyüdüğü ve artık kabuğuna sığmadığı gerçeği var.

Diğer bir neden ise; gelir dağılımının bozukluğudur. Dolar sisteminin kabul edilip, dünya ticaretinde araç olarak kullanılması ve buna bağlı dünya merkez bankalarının dolar para birimini rezerv para olarak kabul etmesi sonucu, bu sisteme bağlılık tam olarak sağlanmıştır. Her ülke ister istemez bu sistemi ayakta tutmak için çabalamak zorunda kalıyor.

Dolar sisteminin yerine büyüklük açısından bir alternatif bulunamadığından dolayı, bu sistem düşe kalka, yani; dalgalanarak eskisi gibi ( V ) şeklinde krizler değil de, daha çok dalgalanma daha sık olacak şekilde sistemin devamlılığı sağlanacaktır.

Dalgalanmanın Stabil Hale Gelmesinin İki Yolu Var! 

Dalgalanmanın stabil hale gelmesinin iki yolu var. Birincisi; Eski geleneksel sermaye ile yeni gelişen sektörlerin bir araya gelmesiyle. Yani eski sistemde otomotiv, elektronik, ağır sanayi, madencilik, petrol gibi yıllardan bu yana çok büyük sermayeler biriktirmiş olan sermaye sahipleriyle, yeni gelişen, teknoloji, yapay zeka, yenilenebilir enerji, yeni tip ödeme sistemleri sektörleriyle sermaye transferi olmasıyla.

İkincisi; Dünya dolar sistemine bağlı olmayan bazı ülkelerin sistem içerisine itilmesiyle yani bu tarz ülkelerin kaynaklarının ve pazarlarının bu sistemin içerisine çekilmesiyle.

Üçüncü bir şık daha var ancak; ona çok var daha. Buda iki şıkkın başarısız olmasıyla beraber 3. Dünya savaşının olması ve dünya nüfusunun 1/3’ünün yok olmasıyla sağlanacaktır. 

Buradan çıkaracağımız sonuç, dünyada ve ülkemizde dalgalanma devam edecek ve bizler buna ayak uydurmak zorunda kalacağız. Tek fark her ülkenin durumuna göre varlık fiyatları ya daha ucuz olarak dalgalanacak ya da daha değerli bir şekilde dalgalanacak. Ancak her şekilde tam stabil piyasa sağlanamayacaktır.

DİPNOT; Dünya nüfusu artıyor ancak verimli topraklar, su kaynakları, madenler azalıyor! ( Bu durum bile bazı jeopolitik çatışmalara ve değişimlere gebe olduğumuzu gösteriyor )

2020 Değişim ve Dalgalanma Yılında Türkiye

Özellikle son 3 yılda gerçekten çok zor zamanlar geçirdik. Özellikle siyaset tarafında ülkemiz için çok büyük zaman kayıpları ve kısır tartışmalar yaşadık. Bu gerek piyasalar gerekse ülke ekonomimiz için çok büyük kayıplara neden olduğunu hep beraber gördük. Dikkat ederseniz seçim yıllarında ekonomi de sekteye uğruyor. Bundan sonraki seçimlerin 2023 yılında olması ülkemiz için avantajdır. Bir aksilik olmadığı taktirde 2023 yılından önce seçim olmayacağını düşünmekteyim. İnsanımız seçimden ve siyasetten bıkmış durumda. İş dünyası ise seçim lafını bile duymak istemiyor. Zaten bundan sonra zamanından önce kim seçim isterse bana göre tarihinin en büyük hezimetini yaşayacaktır. İktidar ya da muhalefet hiç fark etmez sandığının en dibine gömülür. 

Diğer taraftan ülkemiz özellikle Suriye konusu özelinde ve ABD ile olan ilişkilerde çok büyük dalgalanmalar yaşamaya devam ediyor. Yanı başımızda İran, Irak ve Doğu Akdeniz meselesi bulunmakta. Ayrıca son günlerde Libya konusu gündeme geldi. 2020 yılında jeopolitik ve dış siyaset gerginlikleri devam edecektir. 

Bu konularda asla gözden kaçırmayacağınız bir gerçek var; Türkiye, öyle bir coğrafi ve siyasi konumda ki hiçbir zaman ne ABD, ne Avrupa, nede Rusya bizimle asla tam olarak ters düşmek istemeyecek kadar! Konumumuzun avantajı var evet hem de çok büyük ancak, bir o kadar da dezavantajdır ülkemiz için. Çok yönlü politika izlememiz gerektiğinden zaman zaman diğer taraflarla ters düşmekteyiz. Ancak dediğim gibi konumuzu gereği kriz çok derinleşmeden bir şekilde diplomasiyle tatlıya bağlandığını görüyoruz. 

DİPNOT; Örnek olarak İran olayında, Türkiye’nin önemi bir kez daha görüldü ve bundan sonraki süreçte ülkemiz için iyi şeyler olabilir! 

DİPNOT; Türkiye dolar sisteminin içerisindedir ve bu sistem için yaklaşık 86 milyon’luk nüfusuyla, genç nüfusuyla çok büyük bir tüketim pazarıdır. Bu sistemin içerisinde kaldığımız sürece asla batmayız, ancak, asla da tam gerçek anlamda güçlü hale gelemeyiz!

Eski Geleneksel Yöntemlerle Ekonomik Tahminler Yapmak İmkânsız!

Şu gerçeği herkesin kabul etmesi gerekiyor; eski geleneksel yöntemlerle ekonomik tahminler yapmak imkânsız hale geldi ve bundan sonra dinamik bir rasyolar dizisine göre tahmin yapmak en doğrusu olacaktır. Çok uzun vadeli tahminler yerine daha orta vadeli tahminler yapmak yerinde olacaktır. 

Bazı eski tip geleneksel yöntemleri kullanan uzmanların defalarca kez yanıldığını izlemekteyiz. İşin garip tarafı, yanılgılarının nedenini saçma sapan varsayımlarla açıklamaya çalışıyorlar. Ya TÜİK suçlu oluyor ya da Merkez Bankası. Hatta devleti suçlayanlar dahi mevcut! Halbuki başlarını kaldırıp Dünya’ya baksalar ve değişen Dünya’da değişen sistemi görseler inanıyorum daha farklı düşüneceklerdir. 

DİPNOT; Dünya ekonomik sistemi bundan sonraki dönemde dalgalanmalarla ayakta durabiliyor olacak. Yani sırayla özellikle bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde gerek siyasi, gerek ekonomik yaptırımlarla, gerekse finansal güçlerini kullanarak suni dalgalanmalar yaratsak bizdeki sermayeyi sömürecekler. Ama asla batırmayacaklar ki sistemleri için üretmeye ve tüketmeye devam edelim! 

2020 Değişim ve Dalgalanma Yılında Ülkemizin Yapması Gerekenler;

  1. Döviz rezervlerinin en az 200-250 milyar dolar seviyesine getirmek ( Bu işin reçetesi bende var ancak uygulanabilirliği konusunda çalışıyorum teoridir sadece belki ama en azından eleştiri yapacağıma çalışıyorum olsun olmasın önemli değil )
  2. Değişen teknolojiye mutlaka ayak uydurmamız gerekiyor ve bu değişen teknoloji tabanlı ekosistem içerisinde mutlaka Unicorn’lar çıkarmamız gerekiyor ( 1 milyar dolar değerinde marka ve şirketler çıkarmak )
  3. Eğitim alanında uzun vadeli planlar yapıp üretici ve girişimci gençler yetişmesi gerekiyor.
  4. Hiç vakit kaybetmeden planlı tarıma geçmemiz gerekiyor. Hatta planlamayı her sektörde uygulamamız gerekiyor.
  5. Ülkemiz sermaye piyasalarını daha fazla geliştirmemiz gerekiyor.
  6. Vergi sistemimizi üretene ve geliştirene destek olacak şekilde düzenlemek şart.
  7. Ülkemizi kısır siyasi çatışmalardan ve algılardan uzak tutmamız şart.
  8. Ülkemiz öz kültürünü koruma altına alarak birlik beraberliğimizi korumamız zorunlu hale geldi.

İlk aklıma gelenleri yazmaya çalıştım. Hepsini burada yazarsam sayfalar yetmez ancak bu başlıklar en önemlileri kendimce!

2020 Değişim ve Dalgalanma Yılında Piyasalar İçin Görmemiz Gerekenler

  1. Ülkemiz varlık fiyatlarının hala 9 yıl öncesinde olduğunu asla aklımızdan çıkarmayalım.
  2. Ülkemizin konumu gereği her türlü riske ve dalgalanmaya açık olduğunu bilmemiz gerekiyor. Bu yüzden hiçbir zaman (dip oluşumları hariç) paranızın hepsini borsaya bağlamayın. (%75 hisse %25 altın. Yada %50 hisse %50 altın yatırımcı profiline göre değişir)
  3. Piyasayı asla tek bir bakışla değerlendirmeyin. Yani sadece ülkemiz ekonomik rasyolarını baz almayın sistemi bir bütün olarak düşünün ve daha çok paranın akış yönünü kıstas alın. ( Gelişmekte olan ülkeleri bir sepet olarak düşünün )
  4. Ülkemizin sıcak paraya ihtiyacının olduğunu unutmayın ve döviz kurlarında ki dalgalanmalarda algınız bozulmasın bu olması gereken bir döngüdür.
  5. Ülkemizin dünya ekonomik sisteminde olduğunu unutmayın ve güçlü bir Pazar olduğunu asla unutmayın. Nüfus güçtür! 
  6. Tüm dünyada ve ülkemizde öne çıkan ve gelişen sektörlere yatırım yapın ki; yatırımınız genel ortalamanın üzerinde büyüsün.
  7. Yatırımlarınıza yön verirken odak noktanız aileniz ve özellikle çocuklarınız olsun ki hata yapma lüksünüz olmasın.
  8. Piyasada değerleme yaparken gündemdeki güncel konuya kulak verin ancak daha çok geleceğe odaklanın. Yani tek bir gündem maddesinin ülkenin ekonomisinin ve siyasetinin tek bir olayda gelişmede değişmeyeceğini çok iyi bilin.
  9. Herkesi okuyun ancak kendiniz mantık süzgecinden geçirip doğru olanı kendiniz bulun. Asla algılara yenik düşmeyin. (Allah bizleri yaratırken hepimize yaklaşık oranda beyin ve düşünme kabiliyeti vermiş önemli olan bunu kullanmayı bilmenizdir.)
  10. Yatırım yaparken önce inanın ve güvenin. Hedef koyun ve vade belirleyin; aksi halde her olayda algınız bozulursa asla kar yapamayacağınızı çok iyi bilin. 

2020 Değişim ve Dalgalanma Yılında Piyasalar için Fırsatlar

  1. Dünya’da değişen bir ekonomi var. Bu durum özellikle teknoloji, ekosistem, finansal sistem, sermaye piyasalarında büyük fırsatlar barındırıyor. Ülkemiz içinde aynı durum mevcut.
  2. Devletin teşvik ettiği ve öne çıkardığı sektörlere odaklanın mutlaka büyüme yaşanacaktır.
  3. Son yıllardaki bazı jeopolitik gerginlikler çok can sıktı ancak bundan sonra yeniden şekillenmeyle büyük fırsatlar çıkabilir karşımıza.
  4. Türkiye’nin konumu gereği her ne olursa olsun öne çıkan bir ülke olduğunu asla unutmayın.
  5. Devletin yeni politikası düşük faiz ve nispeten yüksek kur politikası aslında borsa için fırsattır. Değerlemeler ve tüketim yönünden bazı sektörler için büyük fırsatlar barındırıyor.
  6. Doğu Akdeniz enerji kaynakları, yerli araç, akıllı şehirler, kanal İstanbul, Suriye yapılanması gibi konuların her zaman bir hikâye oluşturacağını unutmayın!
  7. Birçok sektör son iki yıldır yaşadığı sert dalgalanmalardan olumsuz etkilenmişti. Ancak bundan sonra daha dikey bir büyüme yaşayacağını unutmayalım.
  8. Türkiye’nin her olayda, her oluşumda jeopolitik olarak görüşü alınan bir ülke olduğunu hep beraber görüyoruz; burada dikkat edeceğiniz konu gelecekte bazı şeylerin değişeceğini ve hem siyasi hem ekonomik olarak sınıf atlayacağımızı unutmayın ! Bu ülkemizdeki varlık fiyatları bakımından katalizör olacaktır.
  9. 2020 Kasım ayında ABD seçimlerinde Trump’ın seçilme olasılığının çok yüksek olması bizim piyasamız için çok önemli olacaktır. Seçildiği an ülkemiz varlık fiyatlarında ciddi bir değerleme görebiliriz. 

2020 Değişim ve Dalgalanma Yılında Piyasalar İçin Riskler;

  1. Olası jeopolitik çatışmalar ve sosyal ayaklanmalar
  2. ABD ile özellikle seçim dönemine kadar yaşanabilecek siyasi çekişmeler ve yaptırım konusu.
  3. İç siyasi çekişmeler ve piyasalara olumsuz yansımaları
  4. Suriye konusunun uzama ihtimali.
  5. Avrupa’nın ekonomisinin yeterli büyümeyi yakalayamaması ve olası etkileri.
  6. S 400 konusunun ve Libya konusunun aleyhimize kullanılması.
  7. Kıbrıs özelinde doğu Akdeniz konusunun gerginlik oluşturması
  8. İran ve Irak tarafının ateş çemberi olduğunu asla unutmayalım. Olası bir çatışmanın olayları çok farklı yerlere götürebileceğini asla unutmayalım. ( Ben beklemiyorum böyle bir şey ancak temkinli olalım )
  9. Dünya ticaret savaşlarının farklı coğrafik alanlara da sirayet edebileceği durumu.

2020 Değişim ve Dalgalanma Yılında Borsa ;

2020 yılında borsada dalgalanma aralığımız 109.000 ile 135.000 olmasını bekliyorum . ABD seçimlerinden sonra Trump yeniden seçilebilirse, bu durumda endeksin dalgalanma aralığı 120.000 ile 160.000 aralığında olabileceğini düşünmekteyim. Tabii ki buradaki zaman dilimim yaklaşık olarak 15 ay civarıdır. Öne çıkacak sektörler ise; Teknoloji, teknoloji tabanlı girişimler, lojistik, gıda perakende, tarım ile gıda, savunma, katılım ve yatırım bankacılığı, sigortacılık, gayrimenkul yatırım ortaklıkları, enerji ve özel hikayesi olan şirketler. 

2020 Değişim ve Dalgalanma Yılında Altın;

Altın bundan sonraki süreçte Dünya’da yaşanan jeopolitik gerginlikler ile birlikte ve bunun yanında özellikle dünya merkez bankalarının dolar’a karşı duyulan güvensizlik ve yaptırım tehditlerinden dolayı altın’a yönelmeleri sonucu altın ons fiyatının yukarı yönlü trend izleyeceğini çok rahat söyleyebilirim. 2020 yılı sonuna kadar sırasıyla 1550, 1580, 1620,1700 ,1800 dolarlara kadar yükselmesi olasıdır. Şunu unutmayalım; bu süreç dalgalanmalarla birlikte gelişecektir. ( Altına yatırım yapan büyük fonların olduğunu biliyoruz )

2020 Değişim ve Dalgalanma Yılında Döviz;

Özellikle son 2 yıldır tüm hane halkı döviz fiyatlarıyla çok fazla ilgili olduğunu görüyoruz. Ülkemiz cari açık veren bir ülke olduğundan ve de bunun sonucunda sıcak paraya ihtiyacımız olduğundan her sektörü ve her bireyi direk olarak dalgalanmalar etkilemektedir. 2020 yılı boyunca dolar kurunun 5,55 ile 6,30 aralığında dalgalanacağını düşünmekteyim.

Bundan sonraki dönemde özellikle merkez bankasının ve devlet regülasyon sahiplerinin döviz kurunu belli bir dengede tutmak istediklerini çok iyi biliyoruz. Bu nedenden dolayı çok olağanüstü bir durum olmadığından döviz de çok sert hareketlenmeler beklemiyorum. ( Fed’in faizleri düşük tutmak istemesi ve hatta yeniden piyasalara para vermeye başlama durumunu gözden kaçırmayalım ) yine ülkemiz bireysel yatırımcıların döviz mevduatlarının aslında döviz fiyatları için bir kasko olduğunu unutmayalım.Döviz bir yatırım aracı değildir !!!

Sonuç; Dünya ekonomik sistemi bir bütündür. Her ülke bu konuda tarafını belli etmek zorunda kalır. Bu durumda sistemin içerisinde olan ülkeler piyasa şartları dahilinde hareket etmek zorunda kalıyor. Sistem o dönemde nasıl hareket ediyorsa sistem içerisindeki ülke piyasaları da o yönde hareket ediyor. 

Sistem dışına çıkmak isteyen ya da çıkan ülkeler varsa zaten büyük krizler ya da çok büyük iç çatışmalar yaşayıp resetlenip sistemin içerisine çekiliyor ya da sistemde etkisiz hale getiriliyor. (Kimse şunu demesin biz bu sistemin dışındayız ya da çıkmak istiyoruz demesin! Nedeni çok basit; Bankalarımız bu sistem finansörlerinden kredi alıyor. Ülkemiz ticaretinin ya da iç tüketimin %70’i bu sistem içerisindeki dev markalarına hizmet edilerek gerçekleşiyor. Sermaye piyasalarımızın %60 ‘ı yabancıların yani sistemin elinde olduğunu unutmayın! 

Dalgalanma devam edecek sadece tek fark bant aralıkları değişerek ! 

                                                                                

Yazar hakkında

derinhisse